Những báo cáo khảo sát gần đây đều nêu sự thiếu kỹ năng công tác của công chức. Để khắc phục tình hình nói trên, cần cải tiến và tăng cường công tác đào tạo bồi dưỡng.

1. Những căn cứ để đào tạo bồi dưỡng

Việc đào tạo bồi dưỡng công chức phải căn cứ vào tiêu chuẩn của ngạch công chức. Ngạch công chức được tổ chức theo trình độ đào tạo và ngành chuyên môn. Các ngạch công chức ngành hành chính được thiết kế theo trình độ đào tạo từ thấp đến cao: ngạch cán sự có trình độ trung cấp, ngạch chuyên viên có trình độ cử nhân, ngạch chuyên viên chính và ngạch chuyên viên cao cấp đều phải trải qua một lớp đào tạo và một kỳ thi.

Trong các ngạch công chức, phần tiêu chuẩn quy định hai phần là yêu cầu về hiểu biết và yêu cầu về làm được.

Phần hiểu biết của công chức hành chính bao gồm kiến thức của bốn lĩnh vực sau đây:

Thứ nhất, các quy định trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý nhà nước trên các lĩnh vực: quản lý về quốc phòng, an ninh, ngoại giao, tư pháp, tài chính; các vấn đề về kinh tế, xã hội v.v.. Những hệ thống văn bản này, các nước đều tập hợp lại và xuất bản 5 năm một lần. Có người còn gọi tắt là bộ luật hành chính. Việc xuất bản và cập nhật 5 năm/lần là nhằm cung cấp cho công chức một lượng thông tin cần thiết để làm việc.

Thứ hai, những kiến thức về hệ thống chính trị và việc tổ chức và xây dựng  bộ máy chính phủ từ trung ương đến địa phương.

Thứ ba, vấn đề nhân sự hành chính mà cốt lõi của nó là các luật về công vụ, công chức, viên chức và các chính sách về đào tạo, về lương bổng, về hưu trí đi theo.

Thứ tư, tài chính công cốt lõi là các vấn đề về xây dựng ngân sách, chi tiêu công cộng, quản lý và thực hiện ngân sách nhà nước v.v..

Phần làm được đề cập trong tiêu chuẩn chính là kỹ năng của công chức trong công tác. Phần kỹ năng bao gồm: kỹ năng về soạn thảo văn bản; kỹ năng làm việc theo nhóm; kỹ năng giao tiếp (giao tiếp đối với công dân, giao tiếp trong cơ quan, giao tiếp giữa cấp trên và cấp dưới và ngược lại, giao tiếp giữa các đồng sự với nhau); tâm lý của người lãnh đạo; kỹ năng tổ chức các hội nghị, hội thảo, cuộc hội họp đông người; kỹ năng tổ chức chỗ làm việc để có năng suất và hiệu quả cao; kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin: sử dụng máy vi tính, sử dụng thư điện tử, tra cứu mạng internet, sử dụng các cơ sở dữ liệu...; khả năng sử dụng ngoại ngữ trong một số ngành chuyên môn và tiếng dân tộc của một số địa phương có đồng bào dân tộc thiểu số.

2. Tổ chức đào tạo bồi dưỡng

Việc đào tạo những kiến thức để đáp ứng yêu cầu về hiểu biết được thực hiện ở các trường đào tạo ở trung ương và địa phương. Ở một số nước có nền hành chính lâu đời, ngạch chuyên viên cao cấp (tiếng cũ là ngạch đốc sự) được đào tạo ở một trường hành chính trung ương, còn ngạch chuyên viên chính thì được đào tạo ở các trường hành chính vùng. Hai ngạch nói trên thường gọi là các công chức vạch chính sách. Vì vậy, rất cần chú trọng đào tạo các ngạch công chức này. Ngạch chuyên viên được đào tạo ở các trường đại học. 

Những kỹ năng nói trên được đào tạo chủ yếu ở các trường do cấp bộ hoặc địa phương quản lý phải có giáo trình và giáo viên dạy về các kỹ năng đó. Ở Singapore, việc đào tạo các kỹ năng này rất được chú trọng và người ta tổ chức các lớp ngắn hạn theo từng chuyên đề. Các chuyên đề thường học không quá một tuần. Nhận thức được vai trò quan trọng của các lớp kỹ năng, nhiều công chức đã đóng tiền để theo học.

Việc cập nhật các văn bản quy phạm pháp luật được tổ chức theo định kỳ tại các cơ quan nơi công chức đang làm việc do vụ tổ chức hoặc vụ đào tạo của bộ đó thực hiện. Việc bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng nâng cao kiến thức pháp luật cho công chức để tránh sai sót trong công tác, đặc biệt là trong việc hạn chế tối đa chồng chéo giữa các văn bản đã ban hành và các văn bản đang soạn thảo.

3. Học, học nữa, học mãi

Liên Xô trước đây và người Nga hiện nay thường hay nhắc câu nói của Lê-nin “Học, học nữa, học mãi”. ở nước ta, người xưa đã nói “Ngọc bất trác, bất thành khí/ Nhân bất học, bất tri lý”, tạm dịch là “Ngọc không mài không sáng/ Người không học không hiểu biết”.

Vì vậy, việc học là việc của cả một đời người. Biển học là mênh mông, học bao nhiêu cũng không hết được. Học trong sách vở, học trong gia đình, học trong các trường, học trong bạn bè, học trong xử lý công việc, học trong sách báo và các phương tiện thông tin đại chúng.

Mong mỗi công chức trong thời đại mới sẽ là những viên ngọc sáng!

(Nguồn: Tạp chí Tổ chức nhà nước)