Quỹ xã hội, quỹ từ thiện là quỹ hoạt động nhằm mục đích hỗ trợ và khuyến khích phát triển văn hóa, giáo dục, y tế, thể dục, thể thao, khoa học, từ thiện, nhân đạo và các mục đích phát triển cộng đồng, không vì mục đích lợi nhuận. Tuy nhiên, với phạm vi đa dạng, đối tượng phong phú, hoạt động trong nhiều lĩnh vực, hơn nữa còn liên quan đến yếu tố phi lợi nhuận, công tác quản lý quỹ xã hội, quỹ từ thiện nếu không chặt chẽ sẽ dẫn đến nhiều yếu tố bất ổn, dễ bị lợi dụng. Cũng chính vì vậy, thành phố Đà Nẵng đã có nhiều biện pháp tăng cường công tác quản lý đối với các quỹ xã hội, quỹ từ thiện hoạt động trên địa bàn thành phố.

Tính đến ngày 01 tháng 7 năm 2012, trên địa bàn thành phố Đà Nẵng có 38 tổ chức quỹ; trong đó có 12 quỹ hoạt động trong phạm vi thành phố, 30 quỹ hoạt động trong phạm vi phường, xã. Các quỹ xã hội, từ thiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng tuy chưa nhiều nhưng có xu hướng gia tăng, quy mô còn nhỏ và hoạt động chủ yếu trên lĩnh vực vận động từ thiện, nhân đạo và phát triển khoa học công nghệ, văn hóa, du lịch. Đặc biệt, mô hình quỹ chăm sóc người cao tuổi đang có xu hướng gia tăng, phổ biến ở phạm vi cấp phường, xã (30 quỹ hoạt động trong phạm vi phường, xã đều là quỹ chăm sóc người cao tuổi).

Về hoạt động, các tổ chức quỹ xã hội, từ thiện hoạt động theo đúng tôn chỉ, mục đích, góp phần không nhỏ vào thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, ổn định an sinh xã hội của thành phố. Quỹ Cứu hộ và bảo vệ môi trường các bãi biển du lịch Đà Nẵng trong năm 2011 đã vận động được 395.500.000 đồng và tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa như huấn luyện, tập huấn kĩ năng, nghiệp vụ cứu hộ cho nhân viên Đội cứu hộ biển; thường xuyên phối hợp với câu lạc bộ của sinh viên ra quân dọn vệ sinh bờ biển,…Các quỹ như Quỹ Tài trợ sáng tạo Văn học – Nghệ thuật, Quỹ Điêu khắc, Quỹ Khuyến khích sáng tạo khoa học công nghệ Hồ Nghinh đã phối hợp chặt chẽ với Liên hiệp các hội Văn học – Nghệ thuật tổ chức nhiều hoạt động có ý nghĩa như: triển lãm nghệ thuật, tài trợ các cá nhân, tổ chức có thành tích trong sáng tạo nghệ thuật, khen thưởng các em học sinh đạt giải trong các kì thi cấp quốc gia và quốc tế…Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn nhiều quỹ chưa phát huy hết tiềm năng và vai trò của mình, một số quỹ hoàn toàn thụ động vào nguồn vốn hỗ trợ của Nhà nước, một số khác chưa xây dựng được cơ cấu tổ chức quản lý hợp lý nên trong quá trình tổ chức hoạt động còn nhiều lúng túng.

Về công tác quản lý nhà nước, nắm được vai trò của các quỹ xã hội, quỹ từ thiện đối xã hội, sau khi Nghị định số 148/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 9 năm 2007 của Chính phủ quy định về tổ chức và hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện ra đời Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng đã có Quyết định số 7778/QĐ-UBND ngày 11 tháng 10 năm 2010 ủy quyền để Chủ tịch UBND quận, huyện thực hiện thẩm quyền quản lý nhà nước đối với các tổ chức quỹ xã hội, quỹ từ thiện hoạt động trong phạm vi quận, huyện, phường xã. Ngay từ khi việc ủy quyền quản lý quỹ được thực hiện các cơ quan quản lý ở cấp quận, huyện đã tiến hành giải quyết nhiều đầu mối công việc liên quan đến hoạt động các quỹ trên địa bàn quản lý, giảm bớt công việc của Chủ tịch UBND thành phố và Sở Nội vụ, thuận tiện cho các quỹ trong việc giữ liên hệ thường xuyên với cơ quan quản lý ở ngay địa phương mình. Cụ thể, trong năm 2011, Phòng Nội vụ các quận, huyện đã thẩm định và trình Chủ tịch UBND các quận, huyện cho phép thành lập 12 quỹ hoạt động trong phạm vi phường, xã. Ngày 12 tháng 4 năm 2012, Chính phủ ban hành Nghị định số 30/2012/NĐ-CP quy định về tổ chức, hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện thay thế Nghị định số 148/2007/NĐ-CP. Do có một số thay đổi trong quy định về phân cấp quản lý quỹ, Chủ tịch UBND thành phố đã kịp thời ban hành Quyết định số 5189/QĐ-UBND ngày 29 tháng 6 năm 2012 ủy quyền quản lý nhà nước đối với các tổ chức quỹ xã hội, quỹ từ thiện hoạt động trong phạm vi quận, huyện, phường, xã thuộc thành phố Đà Nẵng trừ các quỹ có tổ chức, cá nhân nước ngoài góp tài sản để thành lập, hoạt động trong phạm vi quận, huyện, phường, xã. Theo đó, các quỹ có yếu tố nước ngoài ở cấp xã, phường do Chủ tịch UBND thành phố thành lập, quản lý; các quỹ có yếu tố nước ngoài ở cấp thành phố, quận, huyện do Bộ trưởng Bộ Nội vụ thành lập, quản lý. Ngoài ra, các cơ quan chuyên môn như Sở Nội vụ, Phòng Nội vụ luôn tăng cường đôn đốc, hướng dẫn công tác tổ chức, hoạt động để các quỹ hoạt động theo đúng Điều lệ được phê duyệt và tuân theo quy định của pháp luật. Công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện quy chế tài chính tại các quỹ cũng được các cơ quan tài chính và thanh tra thực hiện đảm bảo, chặt chẽ.

Hiện nay, do tác động của nền kinh tế thị trường và mục tiêu của các nhóm lợi ích phi tập thể, hoạt động của các tổ chức phi chính phủ rất dễ bị lợi dụng, mượn tính chất phi lợi nhuận để thu lợi nhuận, lấy danh nghĩa vì cộng đồng để thực hiện các mục đích phi pháp, chống phá nhà nước. Do đó, việc tăng cường công tác quản lý đối với các quỹ xã hội, quỹ từ thiện trên địa bàn thành phố trong tình hình hiện nay có ý nghĩa rất quan trọng, không chỉ thực hiện được chủ trương ổn định an sinh xã hội mà còn đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của thành phố.

Thu Linh