Thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa IX) về “Đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn”, trong 10 năm qua thành phố đã tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở với những chuyển biến khá mạnh mẽ.

Việc ban hành Pháp lệnh Cán bộ, công chức, sau đó ban hành Luật Cán bộ, công chức và các nghị định hướng dẫn của Chính phủ là một bước tiến trong việc xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức và người hoạt động không chuyên trách phường, xã; quy định cụ thể số lượng và phân biệt đối tượng cán bộ chuyên trách, công chức chuyên môn và những người hoạt động không chuyên trách. Đối với Đà Nẵng, UBND thành phố trình HĐND thành phố quy định số lượng cán bộ, công chức; số lượng, tên gọi, mức phụ cấp hàng tháng đối với người hoạt động không chuyên trách của từng phường, xã. Theo đó, số lượng người hoạt động không chuyên trách có tăng hơn so với quy định. Việc phân phường, xã thành 2 loại để có cơ sở bố trí số lượng cán bộ, công chức phù hợp là bước tiến trong xây dựng chính quyền cơ sở. Trước đây, cán bộ chuyên trách phường, xã chỉ được hưởng mức sinh hoạt phí hàng tháng, sau đó là xếp lương dân cử (02 bậc) và từ năm 2003 thì được xếp lương theo ngạch, bậc phù hợp với trình độ chuyên môn là nguồn động viên, khuyến khích đội ngũ cán bộ này.

Sở Nội vụ đã phối hợp với Ban Tổ chức Thành ủy trình lãnh đạo thành phố thông qua Đề án nâng cao chất lượng cán bộ, công chức phường, xã. Trên cơ sở đó, các địa phương đã tiến hành rà soát đội ngũ cán bộ, công chức phường, xã và xây dựng kế hoạch bố trí phù hợp, đảm bảo số lượng, chất lượng phù hợp với năng lực, trình độ chuyên môn của từng vị trí công tác. Chất lượng cán bộ, công chức và người hoạt động không chuyên trách từng bước được nâng lên, một số chức danh trước đây như phó bí thư đảng uỷ, chủ tịch các hội, đoàn thể do các cán bộ hưu trí đảm nhận thì nay đã được thay thế bởi cán bộ, công chức trẻ hơn.

So với năm 2002, chất lượng cán bộ, công chức phường, xã tăng lên rõ rệt, cụ thể ở một số tiêu chí về trình độ đào tạo.

Có thể nói, chất lượng cán bộ, công chức và những người hoạt động không chuyên trách phường, xã ngày càng được nâng lên. Trước đây cán bộ, công chức phường, xã trưởng thành từ phong trào, việc thực hiện nhiệm vụ chủ yếu bằng kinh nghiệm, chủ yếu chỉ được đào tạo về lý luận chính trị, quản lý nhà nước. Bằng nhiều giải pháp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tại chỗ Đề án “tạo nguồn chức danh bí thư, chủ tịch UBND phường, xã” (Đề án 89), thu hút nguồn nhân lực nên chất lượng cán bộ, công chức phường, xã có nhiều chuyển biến khá rõ nét, độ tuổi ngày càng được trẻ hóa. Bên cạnh đó, ngoài chế độ, chính sách do Trung ương quy định, thành phố ban hành nhiều chính chế độ, chính sách như: Quy định hỗ trợ hàng tháng cho cán bộ được tiếp nhận theo chính sách thu hút nguồn nhân lực, Đề án 89, người phụ trách công tác tôn giáo, phụ trách tiếp nhận và trả kết quả; phụ cấp chức vụ cho chỉ huy trưởng quân sự phường, xã, trưởng công an xã; quy định phụ cấp cán bộ, công chức kiêm nhiệm chức danh những người hoạt động không chuyên trách; những người hoạt động không chuyên trách kiêm nhiệm chức danh những người hoạt động không chuyên trách khác; phụ cấp đơn vị hành chính cho công chức, những người hoạt động không chuyên trách, sinh viên thu hút, học viên Đề án 89; tăng mức phụ cấp hàng tháng và đóng BHXH, BHYT cho những người hoạt động không chuyên trách từ ngân sách thành phố; nâng định mức khoán cho cán bộ, công chức phường, xã... nên cán bộ, công chức và những người hoạt động không chuyên trách phường, xã an tâm công tác.

Để khuyến khích những người không có trình độ công tác tại phường, xã nghỉ hưu trước tuổi, thôi việc thành phố đã ban hành quy định: Đối với cán bộ, công chức, những người hoạt động không chuyên trách khi thôi việc thì ngoài chế độ BHXH, mỗi năm tham gia công tác có đóng BHXH thì được hưởng 1,5 tháng lương hiện hưởng; đối với cán bộ, công chức, những người hoạt động không chuyên trách đã nghỉ hưu, nghỉ mất sức tham gia công tác tại phường, xã thôi việc thì ngoài chế độ BHXH, mỗi năm tham gia công tác có đóng BHXH thì được hưởng 01 tháng lương hiện hưởng. Đến nay đã có 139 người nghỉ hưu, thôi việc, tạo điều kiện cho việc bố trí người có trình độ vào công tác tại phường, xã.

Đội ngũ cán bộ tổ dân phố, thôn không ngừng được kiện toàn và củng cố. Việc hỗ trợ phụ cấp hàng tháng được tăng dần qua các năm, từ mức phụ cấp tuyệt đối đến mức phụ cấp có hệ số.  Bên cạnh đó, thành phố quy định mức phụ cấp kiêm nhiệm đối với bí thư chi bộ đồng thời là tổ trưởng tổ dân phố, trưởng thôn; các chức danh khác kiêm nhiệm đều được hưởng phụ cấp kiêm nhiệm.

Việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức phường, xã cũng được quan tâm. Thành phố đã ban hành quy định để tạo điều kiện cho cán bộ, công chức đi học nâng cao trình độ. Một số quận, huyện cũng đã hỗ trợ thêm cho những người được cử đi đào tạo, bồi dưỡng. UBND thành phố ban hành kế hoạch đào tạo bồi dưỡng cho cán bộ công chức phường, xã hàng năm và theo từng giai đoạn. Mỗi năm, thành phố tổ chức 3 - 4 lớp bồi dưỡng kiến thức QLNN, 4 - 5 lớp trung, cao cấp lý luận chính trị, 1 - 2 lớp trung cấp hành chính, cử 8 - 10 cán bộ chuyên trách đi đào tạo đại học nhằm đáp ứng yêu cầu tiêu chuẩn.

Ngoài việc đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị, kiến thức quản lý nhà nước và trình độ chuyên môn cho cán bộ chuyên trách phường, xã; thành phố còn tổ chức đào tạo với chương trình đặc biệt theo Đề án 89. Nội dung đào tạo liên quan đến hành chính công, quản lý đô thị, công tác Đảng, công tác chính quyền, đoàn thể, đồng thời rèn luyện các kỹ năng cơ bản như xử lý tình huống, lễ tân, soạn thảo văn bản, diễn đạt ý tưởng bằng lời nói, sử dụng công nghệ thông tin…; qua đó bồi dưỡng các kỹ năng về lãnh đạo, điều hành theo từng chức trách, nhiệm vụ của từng vị trí công tác tại phường, xã, hình thành được phong cách lãnh đạo, giúp cho các học viên ngay sau khi tốt nghiệp có thể đảm đương được nhiệm vụ được phân công công tác.

Đối với chức danh chủ tịch HĐND và chủ tịch UBND phường, xã, thành phố tập trung đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ, lý luận chính trị, quản lý nhà nước theo yêu cầu tiêu chuẩn chức danh. Cùng với việc đào tạo theo vị trí chức danh; thành phố bồi dưỡng lãnh đạo, quản lý với các nội dung như chỉ đạo thực hiện kế hoạch, ban hành quyết định, tổ chức điều hành cuộc họp, quản trị thời gian và nguồn lực, giải quyết xung đột, kỹ năng chỉ đạo, điều hành công tác cải cách hành chính.

Những người hoạt động không chuyên trách tại tổ dân phố, thôn cũng được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, phương thức hoạt động; về thực hiện dân chủ ở cơ sở; về giám sát, hòa giải, điều tra thống kê…

Từ năm 1999, UBND thành phố đã ban hành chính sách thu hút nguồn nhân lực, trong đó thu hút sinh viên tốt nghiệp đại học chính quy loại khá về phường, xã nhằm từng bước chuẩn hóa, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức. Tính đến nay, thành phố đã tiếp nhận và bố trí công tác tại phường, xã 237 sinh viên tốt nghiệp đại học loại khá, giỏi và học viên Đề án 89. Sau khi tiếp nhận đảng ủy, UBND phường, xã đã phân công nhiệm vụ cho từng người phù hợp với năng lực sở trường. Số cán bộ trên cơ bản phát huy được năng lực và có 30 người được bổ nhiệm bầu cử chức vụ phó chủ tịch UBND (chiếm tỉ lệ 12,7%), 19 người được bầu giữ chức vụ phó bí thư đảng ủy (chiếm tỉ lệ 8%); số còn lại được bố trí vào các chức danh công chức và những người hoạt động không chuyên trách…160 người được kết nạp Đảng (chiếm tỉ lệ 67,5%).

Thành phố cũng ban hành chính sách ưu đãi đối với bác sỹ về công tác tại trạm y tế phường, xã; theo đó, ưu tiên tuyển dụng các đối tượng này vào biên chế sau hai năm công tác được đánh giá, xếp loại tốt; được trợ cấp thêm hàng tháng bằng 100% mức lương theo ngạch bậc và phụ cấp hiện hưởng; được hỗ trợ tiền xăng xe hàng tháng và được trợ cấp một lần từ 07 triệu đến 15 triệu và thu hút những người có trình độ đại học đến làm việc tại hợp tác xã theo tinh thần Nghị quyết 02-NQ/TU ngày 30/10/2007 của Ban Thường vụ Thành ủy về củng cố, phát triển kinh tế tập thể trong nông nghiệp trên địa bàn thành phố. Đến nay, thành phố đã bố trí 03 bác sĩ về công tác tại trạm y tế phường, xã; tiếp nhận, bố trí 07 người có trình độ đại học các ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn đến công tác tại các HTX.

Nhìn chung, hầu hết đối tượng tiếp nhận theo chính sách thu hút nguồn nhân lực, học viên Đề án 89 về công tác tại phường, xã nhiệt huyết với công việc, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, có tinh thần chịu khó và gắn bó với công việc, gần gũi với nhân dân, nắm chắc tình hình hoạt động ở cơ sở. Đa số phường, xã đã có sự quan tâm đối với đội ngũ cán bộ này và mạnh dạn bố trí cán bộ trẻ giữ chức vụ lãnh đạo tại địa phương.

Có thể nói trong thời gian qua thành phố Đà Nẵng đã không ngừng đổi mới và có nhiều chủ trương, chính sách đột phá trong việc thu hút, quản lý, sử dụng, đào tạo đội ngũ cán bộ, công chức phường, xã nhằm chuẩn bị một đội ngũ có năng lực, có nhiệt huyết với công việc phục vụ tốt nhất cho tổ chức, công dân, cho sự phát triển của thành phố. Theo đó, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức phường, xã của thành phố đã được tăng lên đáng kể, ngày càng đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ tại chính quyền cơ sở.

Công Nghĩa